GENEL YÖNETİM KAPSAMINDAKİ

DÖNEMSONU UYGULAMALARI

Erkan KARAARSLAN
Maliye Bakanlığı
Muhasebat Kontrolörü

- Envanter işlemleri
- Dönem sonu işlemleri
- Dönem başı işlemleri
- Mali raporlama
- Yönetim dönemi hesabı
- Taşınır işlemleri
- Ticari muhasebede dönem sonu işlemleri

Bu kitabın tüm yayın hakları MİTAGED Yayınları tarafından korunmuştur. Yazarların ve Yayıncının izni olmaksızın hiçbir amaçla çoğaltılamaz, kopya edilemez, manyetik ortama aktarılamaz.

Baskı: Ekim 2007

ÖN SÖZ

Ülkemizde kamu mali yönetim sistemi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunuyla yeniden düzenlenmiştir. Kanun, Genel Yönetim kapsamındaki kamu idarelerince kamu kaynaklarının elde edilmesi, kullanılması, faaliyetlerin kaydedilip raporlanması ve uygulama sonuçlarının denetimi konularında ortak esaslar getirmiştir. Yeni kamu mali yönetim anlayışı çerçevesinde, elde edilen kamu kaynakları ve bu kaynaklarının nasıl kullanıldığı saydamlık ve hesap verme sorumluluğunun sağlanmasında önem taşımaktadır.
Ülkemizde, kamu muhasebesi alanında büyük bir dönüşüm yaşanmaktadır. 1995 Yılında Kamu Mali Yönetim Projesi kapsamında kamu muhasebesi ile ilgili detaylı bir çalışma başlatılmıştır. 1050 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine istinaden kurulan döner sermayeli işletmeler için tam tahakkuk esasına dayalı Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği Maliye Bakanlığınca hazırlanarak 1999 yılında uygulamaya koyulmuştur. Ardından Genel ve Katma Bütçeli İdarelerde tahakkuk esasına dayanan bir muhasebe sisteminin kurulması amacıyla 19.11.2003 tarihinde Devlet Muhasebesi Genel Yönetmeliği ve 20/02/2004 tarihli ve 25379 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulmuş olan, “Genel Bütçeye Dahil Daireler ve Katma Bütçeli İdareler Muhasebe Yönetmeliği” yayımlanmıştır.
Kamu muhasebesi ile ilgili çalışmalara ara verilmeden devam edilerek genel yönetim kapsamına dâhil birimler için muhasebe ve raporlama standartlarını ve çerçeve hesap planını kapsayan “Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği” ise 8 Haziran 2005 tarihinde 2005/25839 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yayımlanmıştır. Genel yönetim kapsamındaki birimlerce Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine bağlı onlarca detay muhasebe düzenlemesi yayınlanmıştır. Bu çerçevede, mahalli idarelerin muhasebesini düzenleyen “Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği” 10 Mart 2006 tarih ve 26104 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Son olarak merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri muhasebesinin de yeniden düzenlenmesi gereği ortaya çıkmış ve gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda, “Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği” 30 Aralık 2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak,  01.01.2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bunun yanı sıra Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından, “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller”, “Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Esas ve Usuller” ve “”Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği” yayımlanarak kamu muhasebesindeki büyük dönüşüme devam edilmiştir.
Bu kitapla amacımız, kamu muhasebesi alanında yaşanan bu dönüşüme, konunun çok önemli bir yönünü oluşturan dönem sonu uygulamaları yönünden, daha önce yaptığımız gibi destek olmaya çalışmak ve dönem sonu muhasebe uygulamalarının ve envanter kayıtlarının ayrıntılarını uygulayıcılara göstermektir. Bilindiği üzere, Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu Kurum ve Kuruluşlarında dönem sonu uygulamaları, sağlıklı bir muhasebe ve doğru mali raporlama açısından hayati bir öneme haizdir. Bu alanda yayınlanmış ilk eser olma özelliğini gösteren elinizdeki çalışma, vatani görevimi tamamlamamın ardından uygulayıcılara zamanında bilgi verebilmek amacıyla on gün gibi kısa bir sürede kaleme alındı. Kitabın birbirinden bağımsız oniki bölümden oluşmuş olması, bu alanda yapılan düzenlemelerin gerek sayıca çokluğu ve dağınıklığı gerekse çok sık değişime tabi tutulması ve envanter kayıtlarının çeşitliliği nedenleriyle dönem sonu muhasebe uygulamaları ile ilgili bir çalışma yapılması zorlaşmakta ve doğal olarak yapılan çalışmalarda birtakım eksiklikler olabilmektedir. İnsanları geçen yıllar, kitapları da yeni baskıları olgunlaştırır. Bu açıdan bir ilk olan bu çalışmadaki olası eksiklikler için okurların mesleki hoşgörüsüne sığınıyorum.
Bu çalışmayı kaleme alırken, daha önce birlikte çalıştığımız arkadaşlarımla kaleme aldığımız, çalışmaların önemini ve katkısını yadsıyamam. Bu açıdan, Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı sn. Eyüp KIZILKAYA’ya, Muhasebat Genel Müdürlüğü Daire Başkanları sn. Baki KERİMOĞLU, Hacı Bayram ÇOLAK ve Haydar KULAKSIZ’a ve Muhasebat Kontrolörleri Mesut HASTÜRK ve Hamdi GÜLŞEN’e teşekkürlerimi sunuyorum.
Bu kitap, özde Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin envanter kayıtlarını ve dönem sonu muhasebe uygulamalarını kapsamaktadır. Kitabın hemen başlangıcında, bu kitabın idare ve konu açısından kapsamı verilmiştir. Ardından birinci bölümde, dönem sonu işlemleri öncesinde yapılacak işlemler anlatılmıştır. İkinci bölümde, yıl sonu sayımları ve yapılması zorunlu olan envanter işlemleri detaylı olarak anlatılmıştır. Üçüncü bölüm tüm hesaplara ilişkin muhasebe içi envanter kayıtlarının anlatıldığı bölümdür. Dördüncü bölümde dönem sonu işlemleri, beşinci bölümde dönem başı işlemleri olabildiğince detaylı olarak anlatılmaya çalışılmıştır. Altıncı bölüm mali raporlamaya ayrılmıştır. Ardından gelen bölümlerde, taşınır işlemleri, yönetim dönemi hesabı ve dönem sonu işlemlerini kavrayan bir monografiye yer verilmiştir. Son üç bölümde ise uygulayıcılara devlet muhasebesi teorisini anlatmayı amaçlayan bir okuma parçası, konuların anlaşılmasını pekiştirmeyi amaçlayan bir deneme sınavı ve ticari işletmelerde dönem sonu işlemlerini özet olarak açıklamaya çalışan bir çalışma yer almaktadır. 
Kitabın yazılma sürecinde, desteğini hiç esirgemeyen başta Mitaged Genel Başkanı sn. Müfit ŞEKERCİ ve Genel Başkan Yardımcısı sn. Erdal KARABAŞ olmak üzere tüm Mitaged çalışanlarına ve artık kitap basımı konusunda iyi bir ikili olduğumuz sn. Naki GÖKÇE’ye şükranlarımı sunuyorum.
Son olarak beni yetiştiren annem ve babam ile en zor günlerimde hep yanımda olan ve benden desteğini hiç esirgemeyen eşim Selma KARAARSLAN’a da teşekkürlerimi sunuyorum.
Sonsuz şükür ve övgü, Alemlerin Rabbi’ne özgüdür.
Kusurlar bizden, güzellikler O’ndandır.

Erkan KARAARSLAN

Önceki sayfa